Dit is het gerecht dat het idee van Procida als eiland van alleen maar vis tegenspreekt. Konijn, rozemarijn, kerstomaatjes, een terracotta pot en twee uur op een laag vuur. Het komt droog en aromatisch op tafel, met heel weinig kookvocht op de bodem van het bord. Had je het in een zee van saus verwacht, dan denk je aan een ander eiland: dat is Ischia, en dat is een ander recept.
Hoe het wordt gemaakt
Het ideale konijn is klein, onder de 1.2 kg: groter en het vlees verliest zijn fijnheid en het langzame garen droogt het te veel uit. Het wordt in stukken gesneden en in olie met de knoflook aangebraden. Daarna witte wijn, verse of gedroogde kerstomaatjes, rozemarijn, zout.
Het garen gebeurt in een terracotta pot, afgedekt, op een laag vuur. Dit is geen folklore: terracotta warmt gelijkmatig en langzaam op, en laat het vocht inkoken zonder dat het vlees aan de bodem aanbrandt. Het resultaat moet vlees zijn dat loskomt maar niet uit elkaar valt, met bijna ingezakte kerstomaatjes en een geconcentreerd kookvocht, geen overvloedig.
Rozemarijn is het overheersende kruid en moet er in flinke hoeveelheid in. Het is de aromatische signatuur van het gerecht: wie het met basilicum of oregano maakt, maakt iets anders.
Het is geen coniglio all’ischitana
Dit is het deel dat deze pagina rechtvaardigt, want de twee recepten worden voortdurend door elkaar gehaald, ook op menukaarten.
| Alla procidana | All’ischitana | |
|---|---|---|
| Textuur | Droog, weinig saus | Veel saus |
| Aroma's | Rozemarijn overheersend, kerstomaat | Tomaat, basilicum, knoflook |
| Hoe het wordt geserveerd | Een hoofdgerecht, in de pot | De saus maakt bucatini aan als primo, daarna het vlees |
De versie van Ischia levert bewust veel vocht op, omdat dat vocht de saus is voor een primo: je eet eerst de bucatini met de konijnensaus, daarna het vlees. Die van Procida niet. Ze is bedacht als één enkel vleesgerecht, droger en aromatischer, en levert geen primo op.
Het zijn twee verwante maar verschillende recepten. Lees je op Procida “coniglio all’ischitana” op een menukaart, dan lees je het recept van Ischia, niet dat van het eiland waar je bent.
Waar het vandaan komt
De oorsprong ligt in de huishoudeconomie. Konijnen werden thuis gefokt, in kuilen die in de tufsteen waren gegraven, en hadden geen weidegrond en geen goede grond nodig: op een eiland van minder dan 4 km² met kleine moestuinen was het het verstandigste vlees om te hebben.
De bronnen verbinden de traditie ook met de jacht, en in het bijzonder met de Bourbon-jachtpartijen op het eilandje Vivara, dat een jachtreservaat was. Het is een verband dat de lokale literatuur vermeldt: zie het als historische context, niet als notarieel document.
Het was een winter- en feestgerecht, geen alledaags gerecht: vlees kostte geld, en een zondag of een jubileum rechtvaardigde het lange vuur. Tegenwoordig vind je het het hele jaar op het menu waar ze besluiten het te houden, en dat zijn minder zaken dan je zou denken.
Het konijn “a fossa”, en waarom dat ertoe doet
Het Procidaanse thuisfokken gebeurde in kuilen die in de tufsteenbodem waren gegraven en werden afgedekt, waar de dieren leefden en hun eigen gangen groeven. Het is een systeem dat je overal in de Flegreïsche archipel en op Ischia tegenkomt, en het is geen folklore: het lost een echt probleem op.
Het probleem is ruimte. Op een klein, dichtbebouwd eiland was er geen grond om als weide te gebruiken, en hokken boven de grond kostten vierkante meters van de moestuin. De kuil daarentegen ligt eronder en neemt niets weg. Bovendien houdt de tufsteen een constante temperatuur vast, wat in de zomer veel uitmaakt.
Het gastronomische gevolg is dat het dier langzaam groeide en klein bleef: vandaar het voorschrift om onder de 1.2 kg te blijven, wat nu lijkt op een obsessie uit een kookboek en destijds gewoon was wat je had. Het vlees van een klein konijn doorstaat het lange garen in terracotta zonder helemaal uit te drogen.
Tegenwoordig is in kuilen gefokt konijn op het eiland geen gedocumenteerde commerciële keten. Wat je in een restaurant eet, komt vrijwel zeker van een gewone fokkerij: dat is geen gebrek, het is gewoon een feit om in gedachten te houden als iemand je iets anders vertelt.
Hoe je het bestelt zonder mis te grijpen
Procida is een eiland van visrestaurants. Het konijn is er, maar je moet ernaar zoeken, en in veel gevallen wordt het op bestelling bereid omdat het garen lang duurt: de dag ervoor bellen is geen overdreven precisie, het is de enige manier om zeker te zijn.
Zoek je hoe dan ook een alternatief voor vis, dan is het solidste vleesadres van het eiland Re Ferdinando in Marina Grande, sinds 1960 actief, steakhouse en visrestaurant tegelijk: het is de enige echte onderbreking van de lokale vismonocultuur. Voor de traditionele havenkeukens werkt La Medusa met de markt van de dag, wat betekent dat het menu wisselt en het loont om te vragen.
Vertrouw niet op de foto's op de menukaarten die buiten hangen. Vraag twee dingen: of het konijn zelf wordt gemaakt, en of het droog is of in saus. Het antwoord vertelt je meteen welk van de twee eilanden je op je bord hebt.
Wat je erbij drinkt
Dit is geen gerecht voor een zware rode: de rozemarijn en de kerstomaat vragen om zuren en frisheid, niet om tannine. Een stille witte wijn uit de golf werkt beter. Op het eiland kun je Starza-wijn proberen, een witte wijn op basis van falanghina, gemaakt van druiven van Procida, die echter een piepkleine productie heeft en niet overal te krijgen is.
Bijgerecht: seizoensgroenten, of de artisjok in olie als ze die hebben. Brood is handig, maar niet te veel: er is minder saus om op te deppen dan je denkt.

