De klokkentoren van Santa Maria della Pietà aan het havenplein van Procida
Monument

Santa Maria della Pietà

Indicatief 9:00-20:00 Marina Grande
Terug naar Marina Grande

Je ziet haar al voordat je aan land gaat. Als de veerboot vaart mindert en de gekleurde huizen scherper worden, steekt er boven de haven een klokkentoren uit, met een uurwerk dat aan elke kant een wijzerplaat heeft. Het is het eerste gebouw op Procida dat je vanaf zee kunt onderscheiden, en het is precies daarvoor gebouwd.

Santa Maria della Pietà is de zeemanskerk, aan het plein van Marina Grande. In 1616 vroegen de reders van de Pio Monte dei Marinai de onderkoning, de hertog van Osuna, toestemming om een kapel te bouwen gewijd aan Santa Maria della Pietà. Ze werd in 1619 voltooid. Sindsdien komt iedereen die vertrekt en iedereen die terugkeert hier langs, en dat geldt nog steeds, met draagvleugelboten in plaats van zeilschepen.

Een kerk gebouwd door reders

Het detail dat deze kerk anders maakt dan de andere, is wie haar wilde. Geen kloosterorde, geen feodale heer: de reders. De Pio Monte dei Marinai was hun instelling voor onderlinge bijstand, en deze kapel begint als de plek van het beroep dat op Procida het stadje heeft gemaakt.

Je ziet het ook aan de ligging. Ze staat aan het water, niet bovenaan, terwijl de abdij van San Michele in het versterkte dorp Terra Murata staat, achter de muren. Twee kerken, twee logica's: de ene kijkt naar de zee en de handel, de andere naar de verdediging. Door dat verschil lees je het eiland helder.

De oorspronkelijke kapel is er niet meer zoals men haar in de zeventiende eeuw zag. Het gebouw werd aan het eind van die eeuw en opnieuw rond 1760 vergroot, en bij die gelegenheid werd de eerste kapel opgenomen in de sacristie. Wat je bezoekt, is dus een achttiende-eeuws gebouw met een zeventiende-eeuws gebouw erin.

Waar je binnen naar kijkt

De plattegrond is een eenbeukig schip met een tongewelf, aan elke kant twee ondiepe zijkapellen, een transept en een apsis. Boven de viering staat een koepel op een slanke tamboer, met achttiende-eeuws stucwerk: buig je hoofd achterover zodra je binnenkomt, want van buitenaf is die koepel niet te zien.

Er zijn drie voorwerpen om naar te zoeken en ze dragen allemaal een jaartal. Twee doeken uit 1722 van Antonio Fumo. De houten preekstoel uit 1744-45, van de meubelmaker Agostino Fucito – bekijk het snijwerk van dichtbij, het is serieus vakmanschap. En het hoogaltaar, van rond 1766, van Antonio Di Lucca.

Buiten is de barokke klokkentoren met het vierzijdige uurwerk het stuk dat je zult onthouden, niet in de laatste plaats omdat je hem al vanaf de boot hebt gefotografeerd zonder het te weten. Een uurwerk dat aan elke kant af te lezen is, in een haven, is geen versiering: het is een werkinstrument.

De kerk en de haven

Bekijk haar vanaf het plein, en draai je er even van af om de haven in je op te nemen. De kerk staat ingeklemd in de rij gekleurde huizen, zonder voorplein en zonder ruimte ervoor: op Procida was er geen grond te verspillen, zelfs niet voor een gevel.

Dat verklaart waarom de klokkentoren hoog is en de kerk niet. Het volume dat vanaf zee gezien moest worden, was de toren met het uurwerk; de rest kon tegen de naburige gebouwen aan blijven staan. Het is geen ontwerpfout, het is ruimtebesparing toegepast op sacrale architectuur.

De klokkentoren diende ook om het werk af te bakenen. In een haven van reders en vissers werden vertrek, diensten en getijden in klokslagen geteld, en dankzij de vier wijzerplaten kon je de tijd vanaf elk punt op de kade aflezen. Vandaag kijken mensen op hun telefoon, maar het mechanisme is er nog.

Openingstijden en goede manieren

De toegang is gratis. Over de openingstijden is een verduidelijking nodig: de bronnen die de ronde doen, geven 9:00-20:00, maar ze komen niet van de parochie, dus beschouw ze als indicatief. Tijdens de diensten zijn er geen bezoeken, en dit is een actieve kerk, geen museum: missen, huwelijken en begrafenissen gaan voor.

De praktische regel is eenvoudig: ze ligt op twee stappen van de kade, dus ga erlangs en probeer het. Is ze open, dan ga je naar binnen; is er een dienst, dan kom je later terug of op de terugweg. Het loont niet om er een plan omheen te bouwen.

Bedekte schouders, zachte stemmen, geen flitsfoto's tijdens de diensten. Is er iemand aan het bidden, houd dan ruim afstand. Het zijn vanzelfsprekende dingen die je in het hoogseizoen, aan de haven, vaak vergeten ziet worden.

Hoeveel tijd je nodig hebt

Een kwartier. Het is geen monumentale kerk en ze doet ook niet alsof: het is een mooie havenkerk, met drie of vier opmerkelijke dingen binnen en een klokkentoren die het waard is om van buitenaf rustig te bekijken.

Eerlijk gezegd: heb je maar één dag op het eiland en moet je iets schrappen, dan is dit het eerste wat je kunt schrappen. Niet omdat het lelijk is, maar omdat Terra Murata, Corricella en de zee aan de westkant je meer teruggeven voor de tijd die ze vragen. Het verschil is dat deze kerk je geen omweg kost: je komt haar hoe dan ook tegen op de route.

Dat maakt haar perfect op twee momenten. Direct na de boot, terwijl je beslist hoe je je verplaatst en wacht tot de kade leegloopt. Of aan het eind, als je de scooter al hebt ingeleverd en je nog twintig minuten hebt voor de draagvleugelboot. Op de pagina met praktische informatie vind je de andere dingen die goed werken in die tussenmomenten.

Wat er in de buurt is

Je staat op het havenplein, dus je hebt alles op loopafstand. De Via Roma loopt langs het water met de oude bars en de kaartjesloketten; naar het westen, op een paar minuten, ligt het strand van Silurenza, het handigste van het eiland; aan het andere eind het strand van Lingua, piepklein, goed voor de zonsondergang en niet veel meer.

Om te eten is de meest Procidaanse keuze afdalen naar de kade van Corricella, tien minuten trappen, waar de tafels aan het water staan: La Lampara is het klassieke referentiepunt, en de rest staat in de restaurantgids. Heb je één dag, dan staat de verstandige volgorde in de route voor één dag.

Wanneer gaan

Beste seizoen

Het hele jaar

Rustigste uren

Halverwege de ochtend op een doordeweekse dag, tussen twee draagvleugelboten

Duur van het bezoek

15 minuten

Notitieboek van de verslaggever

Insidertips

Timing

Een kwartier, niet meer

Het is een korte stop tussen de kade en de via Roma. Bewaar de lange tijd voor Terra Murata en voor de zee aan de westkant van het eiland.

Beste periode

Direct na de boot of kort voordat je vertrekt

Ze ligt op twee stappen van de draagvleugelboten. Naar binnen gaan terwijl de kade leegloopt, is de beste manier om geen tijd te verspillen die elders nuttig is.

Foto's

De klokkentoren fotografeer je vanaf zee

Het vierzijdige uurwerk is het eerste herkenbare detail van het eiland bij aankomst. Houd je telefoon klaar als de veerboot vaart mindert.

Wat je meeneemt

Bedekte schouders

Het is een werkende parochiekerk, geen museum. Een lichte bovenlaag in je rugzak voorkomt de gêne dat je midden op de dag in augustus bij de deur wordt tegengehouden.

Praktische informatie

Openingstijden
De beschikbare bronnen noemen 9:00-20:00, maar ze zijn niet afkomstig van de parochie: beschouw het als een indicatieve tijd. Tijdens de diensten zijn er geen bezoeken.
Toegang
Gratis toegang.
Adres
Via Roma 40, Piazza Marina Grande, 80079 Procida (NA) Bekijk op Google Maps
Telefoon
081 8967005
Interactieve kaart — laadt tijdens het scrollen (vereist JavaScript)

Veelgestelde vragen

Wat kost de toegang tot Santa Maria della Pietà?

Niets: de toegang is gratis. Het is een actieve parochie, dus tijdens de diensten zijn bezoeken opgeschort.

Wat zijn de openingstijden van de kerk?

De beschikbare bronnen geven 9:00-20:00, maar het zijn geen bronnen van de parochie: beschouw ze als indicatief. Omdat de kerk op twee stappen van de kade ligt, kun je er beter langsgaan en het proberen dan je planning erop af te stemmen.

Waar ligt Santa Maria della Pietà?

Aan het plein van Marina Grande, aan de haven, op nummer 40 van de via Roma. Het is het eerste gebouw dat je kunt onderscheiden als je over zee aankomt.

Wanneer werd ze gebouwd?

De reders van de Pio Monte dei Marinai vroegen er in 1616 de onderkoning om en de kapel werd in 1619 voltooid. Daarna werd ze aan het eind van de zeventiende eeuw en opnieuw rond 1760 vergroot.

Wat is er binnen te zien?

Een eenbeukig schip met een tongewelf en een koepel op een tamboer met achttiende-eeuws stucwerk, twee doeken uit 1722 van Antonio Fumo, de houten preekstoel uit 1744-45 van Agostino Fucito en het hoogaltaar van rond 1766.

Hoeveel tijd heb je nodig voor een bezoek?

Een kwartier is genoeg. Het is een korte stop, ideaal direct na de boot of terwijl je wacht op de draagvleugelboot naar huis.