Mur pojawia się nagle, za zakrętem podejścia, a potem wszystko się otwiera. Pod tobą cała Corricella, naprzeciwko, z pastelowymi domami piętrzącymi się jeden na drugim aż do wody i łodziami nieruchomo ustawionymi w półkole. To widok, który wszędzie widzisz wydrukowany, i to jest punkt, z którego został zrobiony. Z nabrzeża, na dole, tego zdjęcia nie da się zrobić.
Santa Margherita Nuova to kościół z przylegającym dawnym klasztorem dominikanów, osadzony na grzbiecie między Marina Corricella a Terra Murata. Dziś jest przede wszystkim przestrzenią wystawienniczą. Większość odwiedzających przechodzi obok, nie wchodząc, wychyla się przez mur i idzie dalej: to uprawniony wybór, a czasem jedyny dostępny.
Dominikanie w ucieczce
Kościół budowano od drugiej połowy XVI wieku, a powód jest zapisany w nazwie. Dominikanie byli w Santa Margherita Vecchia, na dole, od strony Chiaiolelli – cypel zamykający plażę wciąż nosi tę nazwę. Przyszli tutaj, by uciec przed najazdami Saracenów.
To ta sama logika, która wyjaśnia Terra Murata i jej mury: w XVI wieku na Procidzie bycie wysoko oznaczało przeżycie. Nowy klasztor powstaje jako schronienie, a nie z wyboru widoku. To, że schronienie miało potem jeden z najlepszych widoków w zatoce, jest konsekwencją, a nie planem.
Na niższych poziomach jest niezwykły system cystern do zbierania deszczówki i to szczegół, który najwięcej mówi o tutejszym życiu: na grzbiecie bez źródeł woda była problemem numer jeden i rozwiązywano go, zbierając każdą kroplę z dachów.
Zawalenia i renowacje
Zimą 1956 roku kompleks doznał poważnych zawaleń konstrukcji. Przez dziesięciolecia pozostawał ruiną spoglądającą na najczęściej fotografowaną wioskę na wyspie, co na Procidzie przez długi czas było powodem do wstydu.
Renowację kościoła zakończono we wrześniu 2012 roku. Ta w klasztorze wciąż trwa: oznacza to, że część kompleksu jest niedostępna, a prace mogą z sezonu na sezon zmieniać otwarcia i trasy. Jeśli gdzieś przeczytasz, że wszystko można zwiedzać, to źródło jest nieaktualne.
Co naprawdę zwiedzasz
Nie zakładaj, że wejdziesz. Budynek działa jako przestrzeń wystawiennicza, a otwarcie, bilet i trasa zależą od trwającej w danym momencie wystawy. Krążące godziny – od poniedziałku do piątku 10:00-19:00, w sobotę i niedzielę zamknięte – to nietypowy układ, niemal na pewno związany z jedną konkretną ekspozycją. Cena biletu najwyraźniej nie jest opublikowana.
Praktyczna zasada jest prosta: przyjdź tu dla widoku, który jest gwarantowany i bezpłatny, a wnętrze traktuj jako bonus. Jeśli drzwi są otwarte, wejdź i zapytaj, ile kosztuje; jeśli są zamknięte, nie zmarnowałeś drogi, bo powód, dla którego przyszedłeś, jest na zewnątrz.
Gdy sale można zwiedzać, wartość tkwi raczej w przestrzeni niż w przedmiotach: nawa, pomieszczenia klasztorne, relacja między murami a urwiskiem poniżej. Nie oczekuj muzeum z podpisami i stałymi zbiorami.
Widok
To powód istnienia tej strony. Z tarasów i z krawędzi podejścia Corricellę widać frontalnie, z góry, z fasadami jedna nad drugą i nabrzeżem zamykającym półkole: najbardziej klasyczny widok z góry na wyspie.
Najlepsze światło jest wcześnie rano, gdy słońce świeci ze wschodu i oświetla domy w pełni; późnym popołudniem fasada wchodzi w cień, ale kolor się ociepla, a łodzie wracają. W środku dnia, latem, kontrast jest zbyt ostry i fasady się spłaszczają.
Uwaga dla fotografujących: miejsce jest wąskie i w szczycie sezonu czeka się na swoją kolej. Przyjście przed dziewiątą oznacza mur tylko dla siebie i widok budzącej się wioski, a nie wioski przy obiedzie.
Budynek w połowie gotowy
Warto patrzeć na niego takim, jakim jest: kompleks w trakcie przemian, w połowie odrestaurowany, a w połowie plac budowy, balansujący na grzbiecie. To nie jest ukończony zabytek i nie udaje, że nim jest.
Z zewnątrz struktura jest czytelna. Kościół to zwarta bryła trzymająca fasadę od strony morza; klasztor ciągnie się z tyłu, od strony lądu, z murami oporowymi opadającymi w stronę Corricelli. To te niskie mury podtrzymują resztę i to właśnie one ustąpiły w 1956 roku.
To także właściwe miejsce, by zrozumieć, dlaczego Procida jest zbudowana tak, a nie inaczej. Na wąskiej wyspie, z niewielką ilością płaskiego terenu, zawsze budowało się przy skale i na tym, co już było. Tutaj widzisz to w przekroju, bez potrzeby, by ktoś ci to tłumaczył.
Dojazd
Dochodzi się tam pieszo wzdłuż Salita Castello, grzbietu łączącego Corricellę z Terra Murata. Pod górę z dolnej wioski to strome mniej więcej dziesięć minut; w dół z górnej wioski – znacznie mniej wysiłku. Trasa prowadzi po stopniach i nie nadaje się dla wózków inwalidzkich.
Rozsądna kolejność jest taka: autobus C1 lub L1 z pętli w Marina Grande do Terra Murata, potem pieszo w dół przez to miejsce i dotarcie na Corricellę na obiad. Linie i rozkłady znajdziesz w poradniku o poruszaniu się po Procidzie, a pełną trasę w spacerze Terra Murata-Corricella.
Z czym połączyć
Powyżej są opactwo San Michele, z bezpłatnym wstępem, i Palazzo d’Avalos, który zwiedza się tylko po rezerwacji i w godzinach wymagających sprawdzenia. Nieco niżej Casale Vascello, siedemnastowieczny ufortyfikowany dziedziniec, wciąż zamieszkany.
Poniżej Corricella: stoliki nad wodą w Il Pescatore i w innych lokalach wzdłuż nabrzeża oraz schody liczące około 180 stopni, które schodzą na plażę Chiaia – źródła podają 186 lub 182, więc licz około 180 i nie zdziw się, jeśli oba się mylą.


