Podejście jest strome i nie ma cienia. Docierasz na górę zdyszany, skręcasz za róg muru i wyspa otwiera się pod tobą: Corricella w miniaturze, łodzie jak przecinki, zatoka otwarta aż po Ischię. Jakieś osiemdziesiąt metrów przewyższenia, kwadrans wysiłku i zdjęcie, po które przyszedłeś, masz przed sobą.
Terra Murata to akropol Procidy: najwyższy zamieszkany punkt wyspy, według lokalnych źródeł około 91 metrów, zamknięty murami i wieżami. Od 1529 roku była lennem rodu d’Avalos, a system obronny przypisuje się kardynałowi Innico d’Avalos d’Aragona. Ludzie przychodzili tu, by schronić się przed Saracenami. Dziś wciąż wchodzi się tu z tego samego powodu co wtedy: stąd widać wszystko, co nadciąga.
Jak wejść na górę
Klasyczne podejście zaczyna się w Marina Corricella i jest strome, odsłonięte i w upale męczące. Nie da się go pokonać na wózku inwalidzkim, a w lipcu i sierpniu trzeba to zrobić przed dziesiątą albo po szóstej po południu. Weź ze sobą wodę: po drodze nie ma niczego.
Alternatywą jest autobus: linie C1 i L1 dojeżdżają tu z pętli w Marina Grande. Kto ma mało czasu albo niewielką ochotę na podejście, robi to w ten sposób, a w stronę Corricelli schodzi pieszo, co jest właściwym kierunkiem: schodząc, cały czas masz widok przed sobą. Rzeczywiste rozkłady i linie znajdziesz w artykule jak poruszać się po Procidzie.
Trzeci sposób to połączenie obu: rano autobusem na górę, pieszo w dół do Corricelli na obiad i z powrotem do portu schodami Pennino. To pętla na około trzy godziny, prawie cała w dół, i właśnie tak większość mieszkańców poradziłaby to zrobić komuś, kto ma tylko jeden dzień.
Wioska jest otwartą przestrzenią publiczną: bez godzin otwarcia, bez biletów, po prostu wchodzisz. Płaci się tylko za wejście do budynku, i to w jednym jedynym przypadku.
Mury i bramy
Dwie historyczne bramy to Porta di Ferro i Porta di Mezz’Omo, a przejście przez nie to najlepszy sposób, by zrozumieć, jak zbudowane jest to miejsce: zwarta osada w obrębie muru, z wąskimi uliczkami, które nagle otwierają się na pustą przestrzeń.
Na Belvedere dei Cannoni stoją dwa działa dalekiego zasięgu z czasów Republiki Neapolitańskiej z 1799 roku — informacja ta pojawia się tylko w jednym źródle, więc traktuj ją z ostrożnością: jako tablicę do przeczytania, a nie fakt do powtarzania gdzie indziej. Niedaleko belwederu znajduje się stałe muzeum Misteri, platform procesji wielkopiątkowej, która jest momentem, gdy ta wioska naprawdę liczy się dla mieszkańców Procidy.
Co zwiedzić
W obrębie murów są trzy rzeczy. Najważniejsze jest opactwo San Michele Arcangelo: obecność mnichów udokumentowana od 1026 roku, XVI-wieczna architektura, wstęp wolny z dobrowolną ofiarą i objaśnieniami przewodnika. Uwaga na jedną rzecz, w której mylą się prawie wszystkie przewodniki: podziemi obecnie nie można zwiedzać, a w 2026 roku, Roku Milenijnym, kalendarz otwarcia może się zmienić bez uprzedzenia. Dzień wcześniej sprawdź oficjalną stronę.
Palazzo d’Avalos to dawne więzienie Burbonów i najmocniejsze przeżycie podczas zwiedzania na wyspie: cele z żelaznymi łóżkami, izba chorych, sala zabiegowa. Wchodzi się wyłącznie w ramach zwiedzania z przewodnikiem po rezerwacji i płaci się 13.00 EUR. Problemem są jednak godziny: trzy różne źródła podają trzy różne kalendarze. Napisz lub zadzwoń, zanim wejdziesz na górę, bo to nie jest miejsce na improwizację.
Niżej na grzbiecie stoi Santa Margherita Nuova, kościół i dawny klasztor dominikanów, dziś wykorzystywany na wystawy, z tarasami, z których rozciąga się widok na wprost na Corricellę. Także tutaj: dostęp do wnętrz zależy od trwającej wystawy, nie zakładaj go z góry.
Belweder
Widok to powód, dla którego większość ludzi tu przychodzi, i nie ma w tym nic złego. Z krawędzi murów Corricella jest dokładnie pod tobą, na wprost, i to jedyny punkt na lądzie, z którego widać ją w ten sposób: z nabrzeża na dole takiego zdjęcia zrobić się nie da.
Spójrz też w przeciwną stronę. Na północnym wschodzie cieśnina oddziela Procidę od Monte di Procida i stałego lądu; na zachodzie widać prawie całą niską część wyspy, z domami schodzącymi w stronę Chiaiolelli, a dalej zarys Ischii. W pogodny dzień zrozumiesz geografię wyspy w dziesięć sekund, co z portu jest niemożliwe.
Nie wszędzie są barierki, a krawędź jest wysoka: trzymaj dzieci za rękę i nie wchodź na murki dla lepszego zdjęcia. Lepsze zdjęcie i tak robi się dwa kroki dalej od krawędzi.
Najlepsze światło jest późnym popołudniem, gdy słońce przesuwa się na zachód i oświetla fasady wioski; w środku dnia kontrast jest zbyt ostry, a domy wyglądają płasko. O świcie wioska jest oświetlona, ale belweder jest pod światło: wybieraj w zależności od tego, co chcesz sfotografować.
Wokół murów
Nieco poniżej Terra Murata leży Casale Vascello, XVII-wieczna osada z dziedzińcem: pierwsze skupisko powstałe poza murami, gdy ustały najazdy Saracenów i ludzie zeszli niżej. To zamieszkany dziedziniec, a nie zabytek: ogląda się go w ciszy i nie wchodzi do domów.
Na górze nie ma restauracji, które moglibyśmy polecić: je się w drodze w dół. Najbardziej oczywistym wyborem jest nabrzeże Corricelli, dziesięć minut niżej, gdzie stoliki stoją nad wodą — Il Pescatore i pobliskie lokale opisujemy w przewodniku po restauracjach wyspy. Jeśli chodzi o morze, najbliżej jest plaża Chiaia, u stóp długich schodów: źródła podają 186 lub 182 stopnie, więc licz na około 180.









