W 1994 roku Procida stała się wyspą filmu, który widziała ogromna liczba Włochów: Il Postino, z Massimem Troisim jako Mariem Ruoppolo i Philippe’em Noiretem jako Pablem Nerudą. Od tamtej pory jedna z sześciu plaż wyspy nazywana jest, nawet przez rodowitych mieszkańców, plażą Postino, a placyk w Marina Corricella nosi imię Troisiego.
Ci, którzy przyjeżdżają szlakiem filmowych lokalizacji, często spodziewają się czegoś, czego tu nie ma: wyznaczonej trasy, tablic, domu-muzeum. Nic takiego nie istnieje. Na miejscu nie przygotowano niczego dla zwiedzających: zatoka jest po prostu zatoką i tyle. Kto ma w głowie sceny z filmu, rozpozna ją od razu; kto ich nie pamięta, zobaczy małą plażę poniżej cmentarza. Naprawdę warto obejrzeć film jeszcze raz przed wyruszeniem.
Jest też problem przypisań. Na wyspie wskazuje się domy, zakątki i tarasy jako miejsca zdjęć do filmu, a większość tych twierdzeń nie pochodzi z żadnego weryfikowalnego źródła. Trzymamy je osobno i mówimy, które dwie rzeczy możemy potwierdzić.
Co potwierdzają źródła
Niewiele, ale za to rzeczy pewne.
- Plaża Pozzo Vecchio to miejsce nakręcenia sceny, w której Mario Ruoppolo, grany przez Massima Troisiego, czyta Beatrice wiersze Nerudy. To najdokładniej udokumentowana lokalizacja całego filmu na wyspie.
- Marina Corricella to główny plan zdjęciowy. Rybacka wioska z kolorowymi domami jest scenerią, w której toczy się film, a lokalne źródła wskazują ją jako taką bez żadnych wątpliwości.
- Piazzetta Massimo Troisi w Corricelli nosi imię aktora. To dedykacja nadana już po filmie, a nie plan zdjęciowy z rozpoznaną sceną: to rozróżnienie ma znaczenie.
Poza tą listą zaczyna się „podobno”. Nie zaprzeczamy tym opowieściom — nie mamy czym im zaprzeczyć — ale nie przedstawiamy ich jako faktów.
Plaża Pozzo Vecchio: jak naprawdę tam dotrzeć
To mała zatoka w kształcie podkowy na północno-zachodnim wybrzeżu, poniżej cmentarza miejskiego, zamknięta od południa przez Punta Serra, a od północy przez Punta Ottimo. Dociera się do niej z Via Cesare Battisti, za cmentarzem: z portu są dwie możliwości – linia autobusowa C1, która kursuje dokładnie na trasie port–plaża Pozzo Vecchio–port, albo mniej więcej dwadzieścia minut pieszo z Marina Grande. Bilet autobusowy kosztuje 1.20 EUR, jeśli kupi się go na lądzie w barze lub kiosku tytoniowym, i 1.40 EUR w autobusie.
Od drogi schodzi się krótkimi, ale stromymi schodami. Ile mają stopni, nie piszemy: nie podaje tego żadne źródło, a liczenie na oko to nie jest dana. Dookoła są otwarte pola i jeden mały bar; na piasku, opisywanym jako bardzo gruby, działa jeden klub plażowy, Lido Annamaria, którego ceny i dane kontaktowe najwyraźniej nie są nigdzie publikowane.
Trzy praktyczne ostrzeżenia, bo to nie jest wyłącznie przystanek dla kinomanów. Prawie nie ma cienia: w środku dnia zatoka nie daje żadnej osłony i potrzebny jest parasol. Wodę kup wcześniej, bo jest tu tylko jeden bar. I to nie jest plaża na cały dzień: jest mała i odsłonięta, za to świetnie sprawdza się na dwie, trzy godziny. Pełny obraz znajdziesz w opisie plaży Pozzo Vecchio.
Najlepszy moment to późne popołudnie. Od 17:00 słońce opada nad morze naprzeciwko, światło staje się idealne do zdjęć, a zatoka pustoszeje. Jeśli przyjeżdżasz dla filmu, a nie po to, by popływać, pół godziny o tej porze jest warte więcej niż trzy godziny w południe.
Marina Corricella, główny plan zdjęciowy
To najstarsza wioska rybacka na wyspie: port w obecnym kształcie pochodzi z XVII wieku, a architektura jest spontaniczna – łuki, kopuły, schody, loggie i wielobarwne fasady. Lokalnym elementem, na który warto zwrócić uwagę, jest vefio, mały zadaszony balkon ze sklepieniem łukowym, o arabskich wpływach: to detal, dzięki któremu Corricellę rozpozna na zdjęciu nawet ktoś, kto nigdy tu nie był.
Zanim zejdziesz na dół, musisz wiedzieć jedno: jak się tam dostać. Nie ma żadnego dojazdu dla pojazdów: wioska jest całkowicie piesza i można do niej dotrzeć jedynie czterema ciągami schodów — Gradinata del Pennino od via San Rocco, Gradinata Scura od via M. Scotti oraz dwoma z obu końców portu — albo od strony morza. Z Marina Grande to około dziesięciu minut w dół, a powrót prowadzi pod górę. Z bagażem lub przy ograniczonej sprawności ruchowej to realna przeszkoda.
Piazzetta Massimo Troisi znajduje się na nabrzeżu, w miejscu, gdzie wioska się poszerza. Dookoła działają restauracje nad samą wodą: La Lampara, Caracalè, Il Pescatore i Fuego, jedyna pizzeria z widokiem na nabrzeże i najtańsza opcja w wiosce. W szczycie sezonu stoliki nad wodą rezerwuje się z kilkudniowym wyprzedzeniem.
Widoku z góry, tego, na którym zależy wszystkim, nie podziwia się z wioski, lecz znad niej: z Belvedere dei Cannoni w Terra Murata i z tarasów Santa Margherita Nuova, gdy kościół jest otwarty. Spacer Terra Murata–Corricella łączy oba miejsca tak, że nie trzeba wspinać się dwa razy.
Co się opowiada, a czego nie potwierdzamy
Krążąc po wyspie, usłyszysz, jak ludzie z przekonaniem wskazują dom listonosza, okno Beatrice, taras Nerudy czy odcinek drogi przejechany na rowerze. To rozpowszechnione przypisania, powtarzane przez nieformalnych przewodników i osoby oprowadzające turystów, które nie pochodzą z żadnego ze sprawdzonych przez nas źródeł.
Nie oznacza to, że są fałszywe. Oznacza, że nie możemy ich potwierdzić i że przewodnik publikujący je jako fakty idzie na skróty. Jeśli ktoś opowie ci je na miejscu, słuchaj z przyjemnością: ustne opowieści są częścią tego, jak wyspa podtrzymuje swoje życie. Traktuj je jednak jako to, czym są.
Czego jeszcze nie znajdziesz: ekspozycji, tablic informacyjnych, muzeum filmu, oficjalnej oznakowanej trasy. Nie istnieją. Największym realnym ryzykiem dla przyjezdnych są błędne oczekiwania, a nie rozczarowanie samym miejscem.
Półdniowa trasa, jeśli masz mało czasu
Warto zaplanować ją pod kątem światła; dobrze sprawdza się po południu.
- Z portu autobusem C1 na Pozzo Vecchio wczesnym popołudniem albo dwadzieścia minut pieszo, jeśli wolisz iść. Zejdź schodami, wykąp się, jeśli masz ochotę, i zostań do późnopopołudniowego światła.
- Powrót do portu tym samym autobusem, a potem spacer w dół do Corricelli, około dziesięciu minut z Marina Grande.
- Corricella w porze aperitivo: nabrzeże, Piazzetta Massimo Troisi, vefi i łodzie. Jeśli zostajesz na kolację, zarezerwuj stolik.
- Podejście do Terra Murata, jeśli starczy ci sił w nogach i światła: widok z góry na wioskę to ten, który zapamiętuje się na długo.
Jedna rada dotycząca godzin dla wszystkich, którzy przyjeżdżają na jeden dzień: latem autobusy kursują często, ale poza sezonem, od października do maja, ostatni odjazd jest około 21:00, a sezonowe kursy wieczorne znikają. Sprawdź też ostatni wodolot: rejs Procida-Neapol o 20:05 kursuje tylko od 15 czerwca do 15 września.
Jeśli natomiast chcesz zobaczyć wybrzeże od strony morza, rejs łodzią dookoła wyspy przepływa przed zatoką Pozzo Vecchio i zatrzymuje się na zdjęcia przed Corricellą: dwie godziny i żadnych schodów.
Corricella to nie dekoracja: tu mieszkają ludzie
To rzecz, o której prosimy pamiętać bardziej niż o jakiejkolwiek innej. Wioska jest najstarszą osadą rybacką na wyspie i wciąż się w niej mieszka i pracuje: łodzie przy nabrzeżu to prawdziwe łodzie, rozłożone sieci należą do konkretnych ludzi, a schody, którymi schodzisz, by robić zdjęcia, są drogą do domu dla mieszkańców. Okna są metr od miejsca, którędy idziesz. Odrobina umiaru w głośności rozmów i w kierowaniu obiektywu przez otwarte drzwi to minimum, które można zrobić.
To samo dotyczy, nieco wyżej, Casale Vascello, XVII-wiecznego ufortyfikowanego dziedzińca, który wiele osób zwiedza tak, jakby był zabytkiem: nie jest. To zamieszkany dziedziniec mieszkalny, bez godzin otwarcia i biletów, z dwoma wejściami, które nie zawsze są otwarte jednocześnie.
W wiosce można nocować, co bardzo zmienia wrażenia: gdy ostatni wodolot zabiera jednodniowych turystów z powrotem do Neapolu, nabrzeże zostaje dla mieszkańców i nocujących. Hotel La Corricella ma dziewięć pokoi z widokiem na wioskę i restaurację La Lampara na najwyższym piętrze, z orientacyjnymi cenami od 80 EUR; ostrzeżenie jest jednak poważne i je powtarzamy: strefa piesza, dostępna wyłącznie pieszo po schodach, niedostępna dla osób z niepełnosprawnościami, i niezalecana z ciężkim bagażem. Kto woli widok z góry zamiast z poziomu wody, może rozważyć La Casa sul Mare przy Salita Castello – dziesięć pokoi w XVIII-wiecznym palazzo z prywatnym tarasem i widokiem na zatokę. Pełny przegląd okolic znajdziesz w artykule gdzie nocować na Procidzie.
Poza filmem: wyspa, którą rozsławiło kino
Warto pamiętać, że Procida to nie tylko plan filmowy. W 2022 roku była Włoską Stolicą Kultury, jako pierwsza włoska wyspa z tym tytułem: 150 wydarzeń w 330 dni, 350 artystów z 45 krajów, a Artecinema wśród głównych projektów. Najbardziej namacalnym dziedzictwem tamtego roku jest renowacja Palazzo d’Avalos, dawnego burbońskiego więzienia w Terra Murata, ponownie otwartego w czerwcu 2025 roku, które można zwiedzać wyłącznie z przewodnikiem po wcześniejszej rezerwacji i którego godziny otwarcia, trzeba przyznać, nie są zweryfikowane.
Jest też literatura, która dotarła tu przed kinem: wyspa jest miejscem akcji L’isola di Arturo Elsy Morante, a z tej powieści wywodzi się miejska nagroda ustanowiona w lutym 1986 roku. Również tam oddzieliliśmy to, co udokumentowane, od opowieści: znajdziesz to w artykule o Elsie Morante i Procidzie.
Jeśli jesteś tu po raz pierwszy, radzimy nie sprowadzać wyspy do lokalizacji jednego filmu: zaplanuj także zabytki i plaże, zaczynając od tego, co warto zobaczyć na Procidzie, a Pozzo Vecchio pozostaw rolę, na którą zasługuje, czyli udanego pół dnia.



