Er zijn tientallen literaire festivals in Italië en bijna allemaal werken ze op dezelfde manier: een auteur komt, praat over zijn of haar boek, signeert een paar exemplaren en vertrekt. Procida Racconta doet iets anders, en voor één keer klopt het woord “uniek”. Zes auteurs brengen een paar dagen op het eiland door. Elk van hen “adopteert” een inwoner van Procida, verzamelt diens verhaal en maakt er een nieuw stuk tekst van. Op de slotavond worden de verhalen in het openbaar voorgelezen, in aanwezigheid van de echte hoofdpersoon, die in het publiek zit.
Het wordt gehouden in juni, gedurende ongeveer vijf dagen. De data van de volgende editie zijn nog niet gepubliceerd en die vind je hier niet, omdat we ze niet hebben: controleer ze op de website van het festival.
Hoe de adoptie werkt
Het mechanisme is eenvoudig en daarom werkt het. Een auteur wordt in contact gebracht met iemand van het eiland — een visser, een onderwijzeres, een gepensioneerde kapitein, wie dan ook — en brengt tijd met die persoon door. Geen interview van een half uur: dagen. Daarna schrijft de auteur een nieuw verhaal dat uit dat leven voortkomt.
Op de slotavond wordt het verhaal hardop voorgelezen. De persoon over wie het gaat is erbij en luistert naar het eigen leven, verteld door iemand anders, in het bijzijn van de buren. Het is een ongemakkelijke en mooie situatie, en het verandert de toon volledig vergeleken met een boekpresentatie: wie voorleest weet dat de hoofdpersoon luistert.
De verhalen van elke editie worden gebundeld in een gepubliceerd boek. Zo is in de loop der tijd een soort verhalend register van het eiland ontstaan, van buitenaf geschreven maar met echte mensen erin.
Wie erachter zit
Het wordt georganiseerd door uitgeverij Nutrimenti, die sinds 2014 ook een boekhandel op het eiland heeft: dit is geen uitgever die drie dagen langskomt, het is een uitgever met een winkel hier. De artistiek directeur is Chiara Gamberale.
Het festival ontstond binnen het programma van Procida Italiaanse Culturele Hoofdstad 2022, het jaar dat de relatie van het eiland met bezoekers veranderde. Twee concrete nalatenschappen van dat jaar zijn gebleven: dit festival en de heropening van Palazzo d’Avalos, de voormalige gevangenis, die burgemeester Dino Ambrosino de belangrijkste erfenis van 2022 noemt.
Onder eerdere gasten: Concita De Gregorio, Donatella Di Pietrantonio, Fabio Genovesi, Paolo Nori, Michele Bravi, Gavin Francis, Emanuele Trevi. Dat is geen lijst van kleine namen, en voor een festival op een kade is dat een feit dat iets zegt.
Waar het plaatsvindt
Op Piazza Marina Grande en de Molo di Sopraflutto. Dat wil zeggen op de plek waar je aan land komt: Marina Grande is de haven voor de veerboten en draagvleugelboten, met via Roma langs het water, de kerk van Santa Maria della Pietà, de historische bars en het eindpunt van de bussen.
Een literair festival op de kade houden, 's avonds, met het water op twee meter afstand, is een keuze die je voelt. Er is geen zaal, er is geen scheiding tussen zaal en straat: voorbijgangers blijven staan. En dat is ook waarom de plaatsen beperkt zijn.
Het praktische voordeel voor wie van buiten komt ligt voor de hand: je hoeft nergens naartoe te klimmen. Je bent nul minuten van de kade, een paar meter van de bars — Bar Dal Cavaliere en Bar Roma zitten er vlakbij — en een paar stappen van de kleine havenstrandjes, de Lingua en de Silurenza.
Data, plaatsen en hoe je je organiseert
De data zijn niet gepubliceerd. Wat we weten is dat het festival in juni wordt gehouden, gedurende ongeveer vijf dagen: de achtste editie liep van 5 tot 9 juni 2024, en de editie van 2025 heeft gewoon plaatsgevonden. De precieze dagen van de volgende editie moet je opzoeken op procidaracconta.it, en nergens anders.
De toegang is gratis maar de plaatsen zijn beperkt. Het is een combinatie die je goed moet begrijpen: gratis betekent niet dat je er hoe dan ook in komt. Op een kade, met getelde stoelen, betekent precies op tijd komen achteraan staan. Kom vroeg, vooral voor de slotavond, die de reden is dat het festival bestaat.
Juni is, vanuit reisoogpunt, samen met mei en september een van de drie goede maanden van het eiland: de zee is bruikbaar, alles is open, de drukte is nog te behappen. De pagina over juni op Procida en die over wanneer te gaan gaan in op de details.
Een eiland waarover al twee eeuwen wordt geschreven
Het festival kwam niet uit het niets. Procida is, in verhouding tot zijn vier vierkante kilometer, een van de plekken in de baai van Napels waarover het meest is geschreven. In 1852 situeerde Alphonse de Lamartine “Graziella” hier, en dat meisje geeft nog altijd haar naam aan de verkiezing die het centrale moment is van de Sagra del Mare. In 1957 situeerde Elsa Morante “L’isola di Arturo” hier, en in 1994 draaide Michael Radford hier “Il Postino” met Massimo Troisi.
Het resultaat is dat het eiland bezoekers al verteld bereikt: je hebt de huizen van de Corricella al gezien voordat je ze ziet, en het strand van Pozzo Vecchio dankt zijn bijnaam aan de film. Procida Racconta draait het mechanisme om: in plaats van de verhalen te herhalen die al bestaan, laat het nieuwe schrijven, en met mensen die er nog zijn.
Interesseert de literaire draad je, dan staat de kaart van de filmlocaties in de locaties van “Il Postino”, terwijl Morantes roman en de plekken ervan worden behandeld in het artikel dat eraan gewijd is. Het zijn twee lezingen die dezelfde straten anders maken.
Waarom het de moeite waard is, en voor wie niet
Het is de moeite waard als je geïnteresseerd bent in Procida als bewoonde plek en niet alleen als ansichtkaart. Dit festival is het enige evenement van het eiland waarbij de inhoud bestaat uit de mensen die er wonen, verteld door goede schrijvers. Heb je Elsa Morantes “L’isola di Arturo” gelezen of “Il Postino” gezien, dan zie je hier dezelfde operatie vandaag uitgevoerd, en met levende mensen.
Het is niet de moeite waard als je op zoek bent naar een festival met grote podia, genummerde kaartjes en een robuuste organisatiemachine: dat is het niet, en dat pretendeert het ook niet te zijn. En het is niet de moeite waard als je geen Italiaans verstaat, want de voordrachten zijn in het Italiaans en de taal is waar het om draait.
Nog één ding, dat ik als bewoner zeg: het festival is ook een goed excuus om in juni te komen in plaats van in augustus. In die dagen is het eiland op zijn best — de zee is er, de restaurants zijn open, de veerboten worden niet belegerd. De avonden breng je door op de kade, de dagen op de Chiaia of de Chiaiolella, en er zijn nog bedden te vinden: het overzicht staat in waar te overnachten op Procida.
Zoek je in plaats daarvan het andere literaire evenement van het eiland, dan is er de Premio Procida - Isola di Arturo - Elsa Morante, opgericht in februari 1986, een paar maanden na de dood van de schrijfster, en georganiseerd door de gemeente: de datum van de huidige editie is niet gepubliceerd, dus die moet je van jaar tot jaar opzoeken.



